Plamy wątrobowe - wstydliwy problem wielu osób. Skąd się biorą, jak wyglądają i jak pozbyć się plam wątrobowych.

​Plamy wątrobowe, znane również jako plamy starcze, to powszechne zmiany pigmentacyjne pojawiające się na skórze, zwłaszcza u osób starszych. Zazwyczaj przybierają formę piegów, brązowych plam, które są widoczne już na pierwszy rzut oka. Choć nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, wiele osób chce je usunąć ze względów estetycznych. Dowiedz się co oznaczają plamy wątrobowe w ciąży i czy tego rodzaju zmiany skórne można wystawiać na działanie słońca. Zobacz, czym są plamy wątrobowe, jakie są przyczyny ich powstawania oraz jakie metody można zastosować, aby się ich pozbyć.

Kluczowe punkty

• Plamy wątrobowe to brązowe plamki, które pojawiają się na dłoniach, dekolcie, plecach i twarzy. Zmiany są bezbolesne i występują na skórze narażonej na działanie słońca w wyniku nadmiernej produkcji melaniny. 
• Zapobieganie powstawaniu plam wątrobowych to przede wszystkim ochrona skóry przed słońcem, prawidłowa dieta, odpowiednie nawodnienie organizmu i unikanie solarium. 
• Metody usuwania przebarwień obejmują zabiegi dermatologiczne, takie jak laseroterapia, peelingi chemiczne oraz krioterapia. Domowe sposoby, np. stosowanie soku z cytryny, octu jabłkowego czy kremów rozjaśniających, mogą pomóc w stopniowym redukowaniu przebarwień.
• Plamy wątrobowe po alkoholu nie mają nic wspólnego z plamami starczymi. Jednak nadmierne spożywanie napojów wysokoprocentowych znacznie wpływa na stan naskórka, cery i elastyczność skóry. Regularna pielęgnacja i unikanie czynników drażniących mogą spowolnić proces starzenia się skóry i ograniczyć pojawianie się przebarwień.

Czym są i jak wyglądają plamy wątrobowe?

Plamy wątrobowe, inaczej nazywane plamami starczymi, to ciemne przebarwienia powstające na skórze w wyniku nadmiernej produkcji melaniny – pigmentu odpowiedzialnego za kolor skóry. Zazwyczaj mają brązowy kolor i mogą występować na różnych częściach ciała, takich jak dłonie, twarz, plecy czy nogi. Choć ich nazwa sugeruje związek z wątrobą, w rzeczywistości nie mają one bezpośredniego związku z funkcjonowaniem tego organu. ​

Plamy wątrobowe charakteryzują się płaskim, owalnym kształtem, a ich wielkość to zazwyczaj od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Kolor tego rodzaju zmian może wahać się od jasnobrązowego do ciemnego brązu. Najczęściej pojawiają się na skórze narażonej na działanie promieni słonecznych, czyli na dłoniach, twarzy, ramionach czy dekolcie. Warto podkreślić, że plamy te są bezbolesne i nie powodują dyskomfortu fizycznego. Brązowe plamy wątrobowe nie stanowią zagrożenia dla zdrowia lub życia, a chęć usunięcia plamek wiąże się z walorami estetycznymi.

Przyczyny powstawania plam

Główną przyczyną powstawania plam pigmentacyjnych jest nadmierna ekspozycja na słońce. Promienie UV wpływają na melanocyty i stymulują produkcję melaniny, co prowadzi do powstawania ciemnych plam na skórze. Osoby o jasnej karnacji są szczególnie narażone na występowanie brązowych plam, ponieważ ich skóra zawiera mniej melaniny i w związku z tym jest bardziej podatna na uszkodzenia słoneczne. Jednak nie tylko zbyt długie opalanie się bez kremu ochronnego powoduje występowanie przebarwień na skórze. 

Jedną z głównych przyczyn pojawienia się plam na ciele jest starzenie się organizmu. ​Z wiekiem skóra traci zdolność do regeneracji, co sprawia, że jest bardziej podatna na uszkodzenia i przebarwienia. W starszym wieku plamy pojawiają się nie tylko na dłoniach, ale również nad piersiami, na plecach, a zwłaszcza na twarzy. Często przybierają formę wielu małych plamek skoncentrowanych wokół jednej większej zmiany.​

Również czynniki genetyczne wpływają na predyspozycje naszej skóry do występowania plam. Skłonność do ich  powstawania może być dziedziczna. Jeśli w rodzinie występują przypadki plam wątrobowych, istnieje większe prawdopodobieństwo, że pojawią się one także u kolejnych pokoleń. Jest to związane z odziedziczonym poziomem aktywności melanocytów oraz zdolnością skóry do regeneracji i ochrony przed promieniowaniem UV.

Zmiany hormonalne przebiegające w naszym organizmie także mają wpływ na wygląd naszej skóry i powstawanie plam wątrobowych na ciele. Ciąża, menopauza czy stosowanie niektórych leków mogą wpływać na produkcję melaniny i prowadzić do powstawania przebarwień. W czasie burzy hormonalnej często zauważamy obecność plam wątrobowych na twarzy. Jest to duży problem dla kobiet, który powoduje częste poszukiwanie sposobów na usuwanie plam wątrobowych.

Jak rozpoznać oparzenie słoneczne i co jest jego przyczyną. Co zrobić, gdy za mocno się opaliłam?

Plamy wątrobowe a alkohol

Istnieje powszechne przekonanie, że picie alkoholu może powodować występowanie plam wątrobowych w różnych miejscach na ciele. Jednak badania wskazują, że nie ma bezpośredniego związku między konsumpcją alkoholu a zmianami skórnymi tego rodzaju. Powodem, dla którego myślimy, że plamy wątrobowe zwykle pojawiają od wysokoprocentowych napojów z pewnością jest ich nazwa. Może być ona myląca, ponieważ sugeruje związek przebarwień skóry z chorobami wątroby, a w rzeczywistości powstają one w wyniku nadmiernej produkcji melaniny.

Wątroba odgrywa jednak istotną rolę w oczyszczaniu organizmu z toksyn, a przewlekłe spożywanie napojów wyskokowych może zaburzać jej funkcjonowanie. Uszkodzona wątroba gorzej radzi sobie z eliminacją szkodliwych substancji, co może prowadzić do ogólnego pogorszenia stanu skóry, w tym jej ziemistego kolorytu, pękających naczynek czy zaostrzenia zmian pigmentacyjnych.

Długotrwałe picie alkoholu powoduje również odwodnienie organizmu, co negatywnie wpływa na elastyczność i regenerację skóry. Niedobory składników odżywczych, takich jak witaminy A, C i E, mogą dodatkowo sprzyjać szybszemu starzeniu się skóry i powstawaniu różnego rodzaju przebarwień. Osoby zmagające się z chorobami wątroby, np. marskością, mogą doświadczać żółtawego odcienia skóry, a także tzw. rumienia wątrobowego, czyli zaczerwienienia dłoni. Plamy od wątroby, o których mowa nie mają więc zbyt wiele wspólnego z alkoholem, a zdrowa dieta, odpowiednie nawodnienie i ochrona skóry przed promieniowaniem UV, może skutecznie zapobiegać powstawaniu przebarwień i pomaga w zachowaniu młodego wyglądu skóry na dłużej.

Zmiany skórne w ciąży

Ciąża to okres, w którym w organizmie kobiety zachodzi wiele zmian hormonalnych, które wpływają na różne aspekty funkcjonowania organizmu, w tym na kondycję skóry. Wzrost poziomu estrogenów i progesteronu może prowadzić do zwiększonej produkcji melaniny, co z kolei skutkuje pojawieniem się plam wątrobowych na skórze. Plamy wątrobowe pojawiają wówczas na twarzy, dłoniach, dekolcie oraz innych częściach ciała narażonych na działanie słońca.

Plamy pigmentacyjne pojawiające się w ciąży określa się również mianem melasmy lub ostudy, a ich nasilenie może być różne – od niewielkich, jasnobrązowych plamek po bardziej rozległe przebarwienia. Czynnikiem dodatkowo zwiększającym ryzyko ich wystąpienia jest nadmierne przebywanie na słońcu, dlatego przyszłe mamy powinny unikać intensywnego opalania i stosować kremy z filtrem UV, szczególnie jeśli posiadają jasną karnację. Warto także pamiętać, że niektóre leki oraz kosmetyki mogą zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego należy dokładnie sprawdzać ich skład i unikać substancji fotouczulających.

Chociaż plamy wątrobowe w ciąży zazwyczaj zanikają po porodzie, w niektórych przypadkach mogą utrzymywać się przez dłuższy czas, jeśli mama nie zadbała o ochronę przed słońcem. Proces ich rozjaśnienia można przyspieszyć poprzez stosowanie odpowiednich kremów, zabiegów kosmetycznych oraz odpowiednio zbilansowanej diety bogatej w antyoksydanty. Jeśli przebarwienia nie ustępują samoistnie lub stają się bardziej intensywne, warto skonsultować się z dermatologiem, który doradzi najskuteczniejsze metody ich redukcji.

Jak zapobiegać powstawaniu plam?

W związku z tym, że w większości przypadków plam wątrobowych nie da się całkowicie usunąć, warto wiedzieć, jak się przed nimi chronić. Kluczem do sukcesu jest świadomość, że opalamy się nie tylko leżąc na leżaku na działce, ale podczas każdej aktywności na świeżym powietrzu w słoneczne dni. Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się plam stosuj się do następujących zaleceń:​

• Ograniczenie czasu przebywania na słońcu: Unikaj ekspozycji na słońce w godzinach największego nasłonecznienia, czyli między godziną 10:00 a 16:00. W tym przedziale czasowym słońce oddziałuje na naszą skórę niezwykle intensywnie i często dochodzi do podrażnień pomimo stosowania kremów z filtrem.​
• Stosowanie kremów z filtrem UV: Regularnie smaruj odsłonięte części ciała kremem z wysokim filtrem przeciwsłonecznym (SPF 30 i wyższym). Kremy ochronne warto stosować nawet w pochmurne dni.​
• Noszenie odzieży ochronnej: Zakładaj kapelusze z szerokim rondem, okulary przeciwsłoneczne oraz odzież zakrywającą ramiona i nogi, aby chronić skórę przed opalaniem.​
• Unikanie solarium: Sztuczne promieniowanie UV również przyczynia się do powstawania przebarwień, dlatego warto zrezygnować z opalania w solarium. 

Kosmetyki z filtrem UV

Podsumowanie

Plamy wątrobowe, nazywane także plamami starczymi, to częste przebarwienia skóry, które pojawiają się głównie na dłoniach, twarzy, plecach i innych częściach ciała narażonych na działanie promieni słonecznych. Choć ich nazwa sugeruje związek z wątrobą, w rzeczywistości są one wynikiem procesów starzenia, nadmiernej ekspozycji na słońce i zwiększonej produkcji melaniny. Mimo że nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, wiele osób chce się ich pozbyć ze względów estetycznych. Istnieje wiele sposobów na usunięcie plam wątrobowych, ale największą rolę w zapobieganiu ich powstawaniu odgrywa ochrona skóry przed słońcem, stosowanie kremów z filtrem UV oraz unikanie nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Warto pamiętać, że chociaż plamy wątrobowe nie są groźne, każda zmiana na skórze powinna być skonsultowana z dermatologiem, zwłaszcza jeśli plamy zaczynają się powiększać lub zmieniać kształt.

Bibliografia

1. Czarnecka, A. (2020). Przebarwienia skóry – przyczyny, leczenie i profilaktyka. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne PZWL. 
2. Kowalski, P. (2019). Dermatologia kliniczna. Kraków: Wydawnictwo Lekarskie.
3. Nowak, M. (2021). Ochrona skóry przed promieniowaniem UV – skuteczne metody i preparaty. Łódź: MedPress. 
4. Pawłowska, J., & Wójcik, T. (2018). Starzenie się skóry i jego konsekwencje dermatologiczne. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe.
5. Wiśniewska, K. (2022). Zdrowa skóra – poradnik dermatologiczny. Poznań: Termedia.