Skóra niemowlaka jest szczególnie delikatna i podatna na podrażnienia, dlatego tak ważna jest odpowiednia pielęgnacja podczas przewijania. Niewłaściwa higiena może doprowadzić do odparzeń pieluszkowych, które są jednymi z najczęściej występujących dolegliwości u najmłodszych. Jak zadbać o pupę niemowlaka? Jak dobrać odpowiednie leki i kosmetyki do pielęgnacji? Co stosować, gdy już dojdzie do odparzenia pieluszkowego? Kiedy należy skonsultować się z lekarzem pediatrą? Poznaj tajemnice pielęgnacji delikatnej skóry niemowląt.
Kluczowe punkty
- Przyczyny i objawy odparzeń pieluszkowych
Odparzenia pieluszkowe u niemowlaka powstają najczęściej na skutek długiego kontaktu skóry z wilgocią, jaką tworzy mocz i kał. Do takiej sytuacji dochodzi przy niewłaściwym przewijaniu dziecka. Objawy to zaczerwienienia, krostki, ból i pieczenie – a nieleczone mogą prowadzić do stanu zapalnego wymagającego konsultacji z pediatrą lub dermatologiem. - Codzienna pielęgnacja i zapobieganie
Aby dbać o pupę niemowlaka, należy często zmieniać pieluchy (po każdej kupie i co ok. 3 godziny), wietrzyć pupę dziecka i unikać chusteczek nawilżonych silnymi, chemicznymi substancjami. Najlepiej podczas zmiany pieluszki umyć przestrzeń między pośladkami czystą wodą w kierunku pupy. Pomocne są naturalne maści na odparzenia pupy i kremy o prostym składzie (np. z panthenolem, witaminą E lub olejem lnianym), szczególnie polecane przez Instytut Matki i Dziecka. - Dobór odpowiednich preparatów
Do codziennej pielęgnacji warto używać produktów o działaniu ochronnym i regenerującym, takich jak maści z witaminą A i kremy z lanoliną czy olejem ze słodkich migdałów. Gdy pojawią się objawy podrażnień, można stosować maści na odparzenia, zawierające np. tlenek cynku – ale należy unikać produktów z kwasem bornym, który nie jest bezpieczny dla małego dziecka. - Kiedy sięgnąć po leki i domowe sposoby
W przypadku zaawansowanych odparzeń lub pieluszkowego zapalenia skóry niezbędna może być interwencja lekarza i zastosowanie preparatów na receptę – przeciwzapalnych lub przeciwgrzybiczych. W lżejszych przypadkach pomocne bywają również domowe sposoby na odparzenia, np. kąpiele w krochmalu, a popularny i łagodny krem Bambino może być używany profilaktycznie przy każdym przewijaniu twojego dziecka.
Odparzenia i pieluszkowe zapalenie skóry noworodka
Długotrwały kontakt skóry z rozkładającym się moczem lub kałem jest częstą przyczyną odparzeń pieluszkowych u dzieci. Zwykle bolesne zmiany mają postać czerwonych plam w okolicy pupy oraz pachwin. Bardzo często towarzyszą im obrzęki oraz zmiany skórne w postaci krostek. Wśród innych przyczyn odparzeń pieluszkowych wymienia się również:
- stosowanie niewłaściwych kosmetyków,
- rzadkie mycie okolic intymnych,
- upały,
- biegunki.
Odparzenia pieluszkowe powodują pieczenie i ból u dzieci, co z kolei może przełożyć się na rozdrażnienie oraz zwiększoną płaczliwość. W przypadku, gdy nie zostaną podjęte odpowiednie kroki w kierunku złagodzenia odparzeń, może dojść do nadkażenia przez bakterie lub grzyby. W dalszej konsekwencji dochodzi do rozwoju stanu zapalnego, objawiającego się między innymi gorączką czy pojawieniem się pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym. Dochodzi do powstania tzw. pieluszkowego zapalenia skóry, które sprawia dziecku ogromny ból i dyskomfort.
Pieluszkowe zapalenie skóry wymaga konsultacji lekarskiej i zastosowania leków dostępnych z przepisu lekarza, na receptę. Wśród nich wymienia się między innymi leki przeciwgrzybicze, leki przeciwalergiczne, a także leki o działaniu przeciwzapalnym – glikokortykosteroidy.
Jak zapobiegać odparzeniom pieluszkowym u niemowląt? Jak dbać o skórę pod pieluchą niemowląt i dzieci? Zasady codziennej pielęgnacji pupy dziecka
Każda mama wie, że to, co sprawdza się u jednego niemowlaka, niekoniecznie może być właściwe dla jej malucha. Dzieci mogą mieć różne skłonności do powstawania podrażnień i często wymagają indywidualnego podejścia do codziennej pielęgnacji. Odnalezienie złotego środka dla naszego dziecka warto zacząć od rodzaju pieluch. W pierwszych latach życia większość rodziców korzysta z tzw. pampersów. To pieluchy wielorazowe, których na rynku znajdziemy całe mnóstwo. Ich właściwy dobór niekoniecznie jest oczywisty. Z różnych względów, jednorazówki mogą powodować alergie i pogłębiać podrażnienia. Ponadto, pampersy nie zapewniają pełnej wentylacji skóry pupy niemowlaka. Coraz większą popularność zyskują ostatnio pieluszki wielorazowe, które w odróżnieniu od pampersów są bardziej miękkie, "oddychające" i często wykonane z naturalnych materiałów. Poza tym są również bardziej przyjazne dla środowiska.
Skóra niemowlaka jest cieńsza w porównaniu do skóry osoby dorosłej, a delikatny, cienki naskórek nie stanowi bariery ochronnej i szybko wysycha, przez co łatwiej ulega uszkodzeniom, które może wywołać mocz i kał. By zapewnić odpowiednią higienę należy często zmieniać pieluchy. Eksperci zalecają przewijanie po każdej kupie maluszka i co około 3 godziny. W przypadku stosowania pieluch jednorazowych, które, jak już wspomniano, nie zapewniają wystarczającej wentylacji skóry, warto kilka razy dziennie wietrzyć pupę dziecka. Jest to szczególnie istotne w okresie letnim, gdy temperatura otoczenia jest wyższa. Przy zmianie pieluszki należy przemyć skórę przegotowaną wodą lub użyć chusteczek nawilżanych. Jeżeli chodzi o chusteczki, należy zwrócić uwagę na ich skład. Najlepiej, gdy ich głównym składnikiem jest woda. Myjąc pupę dziecka, należy pamiętać o zachowaniu kierunku od góry do dołu, tak aby nie przenosić bakterii z odbytu do cewki moczowej czy też pochwy u dziewczynek.
Czy zmieniać pieluchę noworodkowi w nocy?
Środki na odparzenia pupy dla dzieci i niemowląt. Czym smarować pupę dziecka, by uchronić ją od podrażnień? Kremy i maści dla niemowlaka
W aptekach i drogeriach dostępne są różne maści, kremy czy też zasypki przeznaczone do zabezpieczenia skóry malucha przed odparzeniami. Różnią się one przede wszystkim składem i to on powinien decydować o naszym wyborze. Produkty przeznaczone do pielęgnacji skóry można podzielić na te, które są do codziennego użytku oraz te, po które sięgamy w przypadku podrażnienia skóry czy też odparzenia. Gdy dziecko nie wykazuje skłonności do podrażnień wystarczy raz, lub kilka razy dziennie, posmarować skórę przy zmianie pieluszki, tak aby zapewnić warstwę oddzielającą skórę od szkodliwego działania moczu i kału. Ponadto ograniczamy w ten sposób proces macerowania i zawilgocenia skóry. W codziennej pielęgnacji dobrze sprawdzą się maści, kremy i zasypki przeznaczone do smarowania pupy o prostym, naturalnym składzie, bez konserwantów oraz substancji zapachowych.
W składzie produktu warto zwrócić uwagę na substancje o działaniu łagodzącym, kojącym, przeciwzapalnym, nawilżającym oraz przyspieszającym regeneracje naskórka. Do takich substancji należą alantoina i panthenol, witamina E lub olej z awokado. W codziennej pielęgnacji dobrze sprawdzą się również preparaty na bazie lanoliny, wazeliny, oleju lnianego oraz oleju ze słodkich migdałów, które pokrywają naskórek warstwą tłuszczową, zapobiegając utracie wody. Ponadto olej lniany i olej ze słodkich migdałów natłuszczają, nawilżają i przyspieszają regenerację skóry oraz zmniejszają wpływ niekorzystnego działania czynników zewnętrznych.
Wielonienasycone egzogenne kwasy tłuszczowe zawarte w oleju lnianym normalizują funkcje skóry i przyśpieszają jej regenerację. Działanie to jest uwarunkowane obecnością niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych: kwasu linolowego i kwasu linolenowego. Kwasy te wpływają również korzystnie na utrzymanie i regenerację naturalnej bariery skóry oraz pomagają odbudować płaszcz lipidowy.
Co stosować na piekącą i odparzoną skórę dziecka po każdej zmianie pieluszki?
Preparaty przeznaczone do stosowania na odparzenia pieluszkowe zawierają substancje o działaniu ściągającym, wysuszającym, przeciwzapalnym i antyseptycznym. Większość z nich jest przeznaczona do stosowania krótkotrwałego, ponieważ przy dłuższej aplikacji może dojść do zaburzenia funkcjonowania naturalnej flory bakteryjnej. Wśród głównych substancji wchodzących w skład maści i kremów na odparzenia pieluszkowe wymienia się tlenek cynku, ichtiol, wyciąg płynny z kłącza pięciornika (Tormentillae extractum fluidum).
Wybierając maści i kremy do smarowania pupy niemowląt należy zwrócić uwagę na obecność w składzie kwasu bornego. Jest to składnik potencjalnie toksyczny, o działaniu kancerogennym i nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 3 roku życia. Kwas borny często wchodzi w skład maści robionych w aptece, na mocne odparzenia i jest obecny w preparacie Tormentiol. Preparaty te nie powinny być stosowane u niemowląt do pielęgnacji pupy.
Preparaty do stosowania "pod pieluszkę"
Podsumowanie - pielęgnacja skóry maluszka
Skóra noworodków i niemowląt jest szczególnie delikatna i podatna na podrażnienia. Wynika to z jej budowy – braku właściwej warstwy ochronnej. Z tego powodu należy zwrócić szczególną uwagę na pielęgnację skóry maluszków. Trzeba pamiętać o częstej zmianie pieluchy, wietrzeniu pupy oraz o przemywaniu skóry wodą. W aptekach dostępne są różne preparaty przeznaczone do codziennej pielęgnacji oraz te o mocniejszym działaniu, które są stosowane w przypadku powstania odparzeń pieluszkowych, podrażnień oraz zaczerwienienia. Preparaty te różnią się składem i przeznaczeniem, a także częstotliwością stosowania. W przypadku skóry, która nie jest skłonna do podrażnień wystarczy posmarować pupę kremem ochronnym, raz dziennie. By wybrać odpowiedni produkt do pielęgnacji pupy naszej pociechy, warto zasięgnąć rady farmaceuty w aptece, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu pozna nasze potrzeby i pomoże dobrać odpowiednią maść, krem czy też zasypkę.
Bibliografia
- Borkowski, A. (red.). (2021). Pediatria. Podręcznik dla studentów i lekarzy. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
- Majewska, D., & Mazur, A. (2019). Dermatologia wieku dziecięcego. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
- Tatoń, J., & Czech, A. (2020). Farmakologia kliniczna i terapia. Praktyczny podręcznik dla lekarzy i studentów. MedPharm Polska.
- Cichocka-Jarosz, E., & Kurzawa, R. (2022). Alergologia dziecięca w praktyce. Medycyna Praktyczna.
- Bobrzyńska, K. (2021). "Odparzenia pieluszkowe – jak im zapobiegać i jak je leczyć". Medycyna Praktyczna – Pediatria, 3, 45–49.
- Kozłowska-Wojciechowska, M., & Dąbrowska, E. (2020). Ziołolecznictwo i fitoterapia w pediatrii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
- Krajewska-Kułak, E., & Guzowski, A. (2018). "Stosowanie preparatów z tlenkiem cynku w leczeniu odparzeń pieluszkowych u niemowląt". Pediatria i Medycyna Rodzinna, 14(2), 88–92.