Często mówi się, że zdrowie (i choroby) zaczynają się w jelitach. To właśnie Twój mikrobiom odpowiada za wiele procesów, które zachodzą w organizmie. Choć termin "probiotyk" zapewne jest Ci znany, w kontekście zdrowia jelit coraz częściej pojawiają się także synbiotyki i postbiotyki. Dowiedz się, czym się one różnią i kiedy warto włączyć je do swojej rutyny.
Probiotyki, synbiotyki i postbiotyki – podobieństwa i różnice
Na pierwszy rzut oka wszystkie trzy rozwiązania dotyczą zdrowia jelit, ale każde wykazuje aktywność na innym etapie1:
- probiotyki to żywe mikroorganizmy np. bakterie, które podane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza np. człowieka;
- prebiotyki to składniki, które same w sobie nie zawierają żywych kultur, ale są pokarmem dla probiotyków i przyspieszają ich namnażanie;
- synbiotyki łączą oba te elementy – probiotyk i prebiotyk – w jednej porcji;
- postbiotyki to "produkty uboczne" tych interakcji: np. kwasy organiczne czy peptydy.
Synbiotyki – co łączy probiotyki z prebiotykami i dlaczego warto po nie sięgać?
Synbiotyki to produkty, w których probiotyki – czyli żywe szczepy mikroorganizmów (najczęściej bakterii) – połączone są z prebiotykami. Te drugie nie są ożywione – stanowią specjalną formę błonnika, służącą za pożywkę dla tych bakterii.
Synbiotyk to zatem kompletny "starter-pack" dla mikroflory. Sięgając po niego, dostarczasz jelitom jednocześnie kultury korzystnych bakterii i zapasy jedzenia, które pomagają im się funkcjonować w jelicie. W praktyce najpopularniejsze połączenia to bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium z fruktooligosacharydami lub inuliną1.
Taka kompozycja sprawia, że bakterie są przygotowane na trudne warunki panujące w przewodzie pokarmowym.
Kto i kiedy powinien sięgać po synbiotyki?
Choć synbiotyki i postbiotyki sprawdzają się jako codzienne wsparcie jelit, istnieją sytuacje, gdy ich rola staje się wyjątkowo ważna. Synbiotyki warto rozważyć jesienią i zimą, kiedy organizm staje przed większymi wyzwaniami.
Jeśli podróżujesz do krajów o niższych standardach sanitarnych, przyjmujesz antybiotyki lub zmagasz się z biegunką – synbiotyk pomoże Ci utrzymać lub przywrócić mikrobiologiczną równowagę4. Suplementy diety z pro- i prebiotykami korzystne są również dla seniorów, ponieważ podczas starzenia się organizmu zmniejsza się różnorodność mikrobioty jelitowej5.
Czym są postbiotyki i skąd wzięło się to pojęcie?
Termin "postbiotyk" zyskał w ostatnich latach na popularności wraz z rosnącym zainteresowaniem rolą mikrobioty w zdrowiu człowieka. W 2021 roku Międzynarodowe Towarzystwo Naukowe ds. Probiotyków i Prebiotyków (ISAPP) przyjęło definicję, która mówi, że postbiotyk to preparat inaktywowanych mikroorganizmów i/lub ich składników, który wywiera korzystny wpływ na zdrowie gospodarza2.
To oznacza, że postbiotyki powstają z drobnoustrojów – bakterii czy drożdży – które zostały poddane inaktywacji (np. podgrzaniu), a więc nie mogą już się namnożyć ani zasiedlić jelit. Do "składowych" postbiotyków mogą (ale nie muszą) należeć elementy ścian komórkowych, fragmenty białek, enzymy czy kwasy organiczne3.
Jakie są źródła postbiotyków?
Postbiotyki to korzystne dla zdrowia substancje wytwarzane przez bakterie probiotyczne – głównie w wyniku fermentacji. Znajdziesz je w naturalnych produktach fermentowanych, takich jak kefir, jogurt, kiszonki czy kimchi. Postbiotyki są także dostępne w formie produktów gotowych np. w formie kapsułek. Do najważniejszych związków postbiotycznych należą krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), tryptofan oraz bakteriocyny1.
Postbiotyki a zdrowie jelit – rola maślanu sodu
Maślan sodu (sodium butyrate) to sól kwasu masłowego – jednego z najważniejszych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA). Występuje naturalnie w jelicie grubym, w którym jest produkowany przez bakterie fermentujące błonnik i oporne skrobie1.
Właściwości maślanu sodu
Maślan sodu odżywia komórki jelitowe, czyli kolonocyty, stanowiąc jedno z głównych źródeł energii dla nabłonka jelitowego. Dzięki temu wspiera regenerację tkanek i pomaga utrzymać szczelność bariery jelitowej. Wzmacnia także produkcję mucyny – białka tworzącego warstwę ochronnego śluzu, która zabezpiecza jelita przed wnikaniem patogenów. Korzystnie wpływa na ograniczenie procesów zapalnych oraz wspiera procesy antyoksydacyjne1,6.
Dla kogo rekomendowane są postbiotyki?
Z postbiotyków, takich jak maślan sodu, mogą skorzystać szczególnie osoby z zaburzeniami pracy jelit, np. w zespole jelita drażliwego (IBS) czy nieswoistych chorobach zapalnych jelit (IBD), takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna. Pomocne są także po antybiotykoterapii, gdy równowaga mikrobioty jelitowej jest zaburzona, a także w okresie rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych w obrębie przewodu pokarmowego6.
Preparaty wspierające zdrowie jelit
Podsumowanie
Synbiotyki i postbiotyki to rozwiązania wspierające kondycję jelit na różne sposoby: synbiotyki łączą żywe kultury bakterii z ich pożywką, ułatwiając przetrwanie korzystnych mikroorganizmów w jelitach. Postbiotyki dostarczają gotowych metabolitów bakteryjnych, takich jak maślan sodu. Możesz sięgnąć po nie jesienią czy będąc w podróży, albo doraźnie, kiedy pojawiają się problemy trawienne czy zachodzi potrzeba regeneracji błony śluzowej jelit.
Wybierając produkt, zwracaj uwagę na konkretne szczepy bakterii, a także na technologię chroniącą probiotyki w trakcie przejścia przez żołądek. Dzięki temu zadbasz o zrównoważoną mikroflorę, a ona odpłaci Ci dobrym samopoczuciem na co dzień.
Źródła:
1. Martyniak, A., Medyńska-Przęczek, A., Wędrychowicz, A., Skoczeń, S., & Tomasik, P. J. (2021). Prebiotics, Probiotics, Synbiotics, Paraprobiotics and Postbiotic Compounds in IBD. Biomolecules, 11(12), 1903. https://doi.org/10.3390/biom11121903
2. Salminen S, Collado MC, Endo A, Hill C, Lebeer S, Quigley EMM, et al. The international scientific association of probiotics and prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. (2021) 18:649–67. doi: 10.1038/s41575-021-00440-6
3. Vinderola, G., Sanders, M. E., Salminen, S., & Szajewska, H. (2022). Postbiotics: The concept and their use in healthy populations. Frontiers in Nutrition, 9, 1002213.
4. Mojka, K., (2014). Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki–charakterystyka i funkcje. Probl. Hig. Epidemiol, 95(3), 541-549.
5. Minhoo Kim, Bérénice A. Benayoun, The microbiome: An emerging key player in aging and longevity, Translational Medicine of Aging, Volume 4, 2020, Pages 103-116, ISSN 2468-5011, https://doi.org/10.1016/j.tma.2020.07.004
6. Scott, E., De Paepe, K., & Van de Wiele, T. (2022). Postbiotics and Their Health Modulatory Biomolecules. Biomolecules, 12(11), 1640. https://doi.org/10.3390/biom12111640
Treść artykułu została przygotowana przez producenta preparatu Multilac i ma charakter informacyjny.