W pierwszych miesiącach życia układ pokarmowy niemowlęcia dopiero dojrzewa, dlatego częste są dolegliwości trawienne, które są nie tylko źródłem niepokoju rodziców, ale również dyskomfortu maluszka. Jedną z najczęstszych przyczyn bólu brzuszka, wzdęć i prężenia się podczas karmienia jest nietolerancja laktozy, czyli niezdolność do trawienia cukru mlecznego. Jak ją rozpoznać? Jak złagodzić występujące u dziecka objawy? Czy nietolerancja laktozy wpływa na sposób karmienia?
Kluczowe punkty
- Niedojrzałość układu pokarmowego jest zjawiskiem fizjologicznym. W pierwszych miesiącach życia produkcja laktazy może być niewystarczająca, co sprzyja objawom nietolerancji laktozy. Z czasem organizm dziecka zwykle sam zwiększa zdolność trawienia laktozy.
- Nietolerancja laktozy nie jest alergią. Nie angażuje układu odpornościowego i nie powoduje reakcji anafilaktycznych. Wymaga innego postępowania niż alergia na białka mleka krowiego.
- Karmienie piersią pozostaje najlepszym wyborem. Eliminacja laktozy z diety matki nie zmniejsza jej zawartości w mleku kobiecym. W większości przypadków nie ma potrzeby rezygnacji z karmienia naturalnego.
- Właściwe wsparcie enzymatyczne poprawia komfort dziecka. Podawanie laktazy pomaga trawić laktozę i zmniejsza dolegliwości bólowe. Skupia się na przyczynie problemu, a nie wyłącznie na łagodzeniu objawów.
Czym jest nietolerancja laktozy?
Laktoza (cukier mleczny) to dwucukier znajdujący się w mleku, również w pokarmie kobiecym i mleku modyfikowanym. Aby został strawiony, organizm potrzebuje enzymu nazywanego laktazą, który rozkłada go na przyswajalne cukry proste – glukozę i galaktozę. Niedobór laktazy prowadzi do nietolerancji laktozy, której jednak nie należy mylić z alergią na mleko. W reakcji uczuleniowej uczestniczy układ odpornościowy, nietolerancja laktozy jest natomiast zaburzeniem trawiennym.
Skąd bierze się nietolerancja laktozy u niemowląt?
Choć nietolerancja laktozy może dotykać osób w każdym wieku, szczególnie często obserwuje się ją u noworodków i niemowląt. Dlaczego? Ponieważ tuż po narodzinach układ pokarmowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały – początkowe ilości wytwarzanej laktazy mogą być niewystarczające do skutecznego trawienia cukru mlecznego. Podwyższone ryzyko nietolerancji laktozy występuje również po infekcjach przewodu pokarmowego (tzw. wtórny niedobór laktazy) oraz u dzieci urodzonych przedwcześnie.
Jakie objawy mogą sugerować nietolerancję laktozy?
Rodziców noworodków zwykle niepokoi każdy płacz ich pociechy. Pamiętajmy jednak, że dla maluszka jest to jedyny sposób komunikacji z otaczającym go światem. Jeśli jednak płacz jest trudny do ukojenia i towarzyszą mu inne objawy, mogą to być przesłanki świadczące o kolce niemowlęcej wywołanej nietolerancją laktozy. Jakie to oznaki?
- Dziecko płacze i podkula nóżki.
- Pojawiają się wzdęcia i gazy, którym towarzyszy odgłos przelewania się w brzuszku.
- Dyskomfort wyraźnie nasila się po karmieniu dziecka (prężenie ciała, płacz).
Inne przyczyny bólu brzuszka u niemowląt
Nietolerancja laktozy to nie jedyna przyczyna bólu brzuszka u niemowląt. Nieutulony płacz, niepokój i podkurczanie nóżek mogą wynikać również z:
- zaparć,
- nadmiaru gazów (wynikającego często z połykania powietrza podczas karmienia,
co z kolei może być związane z jego nieprawidłową techniką), - alergii, przede wszystkim na białka mleka krowiego,
- infekcji przewodu pokarmowego (choć im zwykle towarzyszą dodatkowe objawy,
jak choćby gorączka), - refluksu żołądkowo-przełykowego,
- niedojrzałości przewodu pokarmowego.
Delicol – pierwsza pomoc w kolce niemowlęcej wywołanej nietolerancją laktozy
Krople Delicol (żywność specjalnego przeznaczenia medycznego) stanowią pierwszą pomoc w kolce niemowlęcej wywołanej nietolerancją laktozy. Są przeznaczone dla niemowląt do postępowania dietetycznego w stanach przejściowych dolegliwości trawiennych spowodowanych nietolerancją laktozy. Delicol jest bezpieczny od pierwszych dni życia – może pochwalić się rekomendacją pod postacią znaku jakości "Położna poleca".
Jak działa Delicol?
Skuteczność Delicolu wynika z tego, że eliminuje przyczynę, a nie tylko objawy kolki niemowlęcej wywołanej nietolerancją laktozy.
Delicol dostarcza enzym laktazę (z wyciągu grzyba Aspergillus oryzae), którego niedobór odpowiada za nietolerancję cukru mlecznego. Laktaza ułatwia trawienie laktozy i sprawia, że mleko staje się łatwiej przyswajalne. Tym samym złagodzeniu ulega dyskomfort trawienny.
Laktaza jest białkiem naturalnie występującym w organizmie, dlatego może być podawana już od pierwszych dni życia. Co ważne, podawanie Delicolu nie oznacza konieczności rezygnacji z karmienia piersią.
Jak stosować Delicol?
Krople Delicol należy stosować podczas karmienia, zarówno piersią, jak i mlekiem modyfikowanym. Liczba kropli powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb organizmu – początkowo zaleca się stosowanie minimalnych porcji, zgodnych z tabelą poniżej. Przy braku skuteczności ilość należy stopniowo zwiększać, aż do osiągnięcia górnej wartości z danego przedziału.
W przypadku karmienia naturalnego odmierzoną liczbę kropli podaje się na łyżeczce, bezpośrednio przed podaniem piersi. U dzieci karmionych butelką porcję mleka modyfikowanego należy przygotować zgodnie z zaleceniami producenta, następnie dodać
do niej odmierzoną liczbę kropli Delicol.
Inne przyczyny bólu brzuszka u niemowląt
Ból brzuszka u niemowląt nie zawsze jest związany z kolką, dlatego ważne jest uwzględnienie także innych możliwych przyczyn i ich odróżnienie. Częstym powodem dyskomfortu są gazy i wzdęcia, które wynikają z niedojrzałości układu pokarmowego lub połykania powietrza podczas karmienia, w przeciwieństwie do kolki zwykle mają łagodniejszy przebieg i ustępują po oddaniu gazów.
Zaparcia mogą powodować twardy, wzdęty brzuszek i niepokój dziecka, a ich objawy są bardziej ciągłe niż napadowe, jak w kolce. Nietolerancje pokarmowe, np. białka mleka krowiego, często współwystępują z biegunką, wysypką lub śladami krwi w stolcu, co odróżnia je od typowej kolki niemowlęcej. Z kolei refluks żołądkowo-przełykowy może powodować ból po karmieniu, ulewanie i prężenie ciała, a nie długotrwały, trudny do ukojenia płacz.
Rzadziej przyczyną bólu są infekcje układu pokarmowego lub moczowego, którym zwykle towarzyszą gorączka i pogorszenie ogólnego samopoczucia. Porównanie tych objawów pozwala lepiej ocenić, czy mamy do czynienia z przejściową dolegliwością rozwojową, czy problemem wymagającym konsultacji lekarskiej.
Karmienie piersią – praktyczny poradnik dla mam
Kolki niemowlęce wynikające z nietolerancji laktozy a karmienie piersią
Wiele mam karmiących piersią obwinia się za bóle brzuszka u dziecka sądzą, że dolegliwości, z którymi mierzy się maluszek, są wynikiem ich nieodpowiedniej diety. Niepewne dalszego postępowania, często bez odpowiedniego wsparcia, decydują się na krok, który w danym momencie wydaje im się najlepszy restrykcyjną dietę pozbawioną laktozy czy wręcz całkowitą rezygnację z karmienia piersią.
Czy te rozwiązania przyniosą oczekiwany skutek, czyli złagodzenie dokuczliwych objawów u dziecka? Przyjrzyjmy się. Po pierwsze, dieta mamy. Laktoza jest naturalnym składnikiem kobiecego mleka produkowanego w gruczołach piersiowych. Nie pochodzi z diety, nawet jeśli kobieta zrezygnuje z produktów mlecznych, laktoza nadal będzie obecna w jej pokarmie. Oznacza to, że ograniczenie laktozy w diecie matki nie zmniejszy jej zawartości w mleku i nie przyniesie ulgi dziecku.
Po drugie, rezygnacja z karmienia piersią. Nawet jeśli u maluszka pojawiają się objawy sugerujące nietolerancję laktozy, karmienie piersią w zdecydowanej większości przypadków należy kontynuować. Odebranie niemowlęciu maminego pokarmu może wpłynąć na jego naturalną ochronę immunologiczną. Warto również pamiętać, że mleka modyfikowane także zawierają laktozę (chyba że są to specjalne mieszanki bezlaktozowe).
Reasumując, nawet w przypadku potwierdzonej nietolerancji laktozy u dziecka, karmienie niemowlaka piersią wciąż pozostaje rekomendowanym i najbezpieczniejszym sposobem karmienia. A aby poprawić samopoczucie maluszka, jednym z rozwiązań jest podawanie do każdego posiłku laktazy.
Jak jeszcze pomóc dziecku zmagającemu się z kolką?
Bóle brzuszka spowodowane kolką, to niezwykle częsta przypadłość wieku niemowlęcego. Dlatego warto znać również domowe i bezpieczne sposoby, które przyniosą ulgę maluszkowi.
- Delikatny masaż brzuszka, wykonywany zgodnie z ruchem wskazówek zegara (czyli zgodnie z naturalnym przebiegiem jelit) pomaga w usuwaniu nagromadzonych gazów i rozluźnia napięte mięśnie brzucha. Do jego wykonania można używać naturalnych olejków (np. migdałowego), lekko ogrzanych w dłoniach.
- Ciepłe okłady również rozluźniają mięśnie brzuszka. Świetnie sprawdzi się termofor dla niemowląt (np. z pestek wiśni). Stosując go, należy pamiętać, by nie przykładać go bezpośrednio do skóry, a do ubranka lub tetrowej pieluszki. Ulgę bolącemu brzuszkowi przynoszą także ciepłe kąpiele.
- Odpowiednia technika karmienia, zapobiegająca połykaniu przez dziecko zbyt dużych ilości powietrza. Pomocne są:
- odpowiednie ułożenie dziecka (z główką powyżej tułowia),
- odpowiednie przystawienie do piersi (aby dziecko obejmowało ustami całą brodawkę, nie tylko sutek),
- stosowanie antykolkowych smoczków i butelek,
- pamiętanie o odbijaniu dziecka po karmieniu (szczególnie butelką).
- Spokojne, wyciszające otoczenie, chroniące maluszka przed nadmiarem bodźców (hałasem, światłem, stresem).
Delicol - krople na kolkę niemowlęcą
Pierwsza pomoc w kolce niemowlęcej – podsumowanie
Nietolerancja laktozy u niemowlęcia może być wyzwaniem, niemniej zwykle mija wraz z dojrzewaniem układu pokarmowego dziecka. postępowaniem u dzieci z kolkami niemowlęcymi wynikającymi z nietolerancji laktozy jest podawanie im laktazy, której ich organizm nie wytwarza w wystarczającej ilości. Enzym ten zawiera np. produkt Delicol – żywność specjalnego przeznaczenia medycznego w postaci kropli, które można podawać już od 1. dnia życia.
Bibliografia:
- Wang L, Wang YW, Tan JT, Yan J, Wu Y, Wang XM, Yang WZ, Qian JH. [Efficacy and safety of lactase additive in preterm infants with lactose intolerance: a prospective randomized controlled trial]. Zhongguo Dang Dai Er Ke Za Zhi. 2021 Jul;23(7):671-676. Chinese. doi: 10.7499/j.issn.1008-8830.2102038. PMID: 34266522; PMCID: PMC8292650.
- Misselwitz B, Butter M, Verbeke K, Fox MR. Update on lactose malabsorption and intolerance: pathogenesis, diagnosis and clinical management. Gut. 2019 Nov;68(11):2080-2091. doi: 10.1136/gutjnl-2019-318404. Epub 2019 Aug 19. PMID: 31427404; PMCID: PMC6839734.