Kurkuma to przyprawa wywodząca się z krajów tropikalnych, gdzie od wieków cieszy się ogromnym uznaniem w starohinduskiej sztuce medycyny ajurwedyjskiej. Należąca do rodziny imbirowatych roślina o botanicznej nazwie Curcuma longa ma silne właściwości prozdrowotne. Jej głównym składnikiem aktywnym jest kurkumina, która wykazuje działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz przeciwwirusowe. Spożycie kurkumy wpływa pozytywnie na układ sercowo-naczyniowy, wspomaga prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pomaga w eliminacji toksyn. Trudno się więc dziwić, że stosowania kurkumy nie ogranicza się jedynie do kuchni indyjskiej, a coraz częściej jest ona obecna w dietach osób dbających o zdrowie na całym świecie. Zobacz, jak silne działanie ma kurkuma i jak włączyć ją do diety.
Kluczowe punkty
- Już łyżeczka pasty z kurkumy dziennie potrafi zdziałać cuda dla zdrowia naszego organizmu. Ta przyprawa z dalekiego wschodu ma liczne właściwości prozdrowotne, m.in. przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, wspomagające trawienie czy oczyszczające organizm.
- Sposób przyjmowania kurkumy zależy od osobistych preferencji. Młodych korzeni nie warto obierać, ponieważ skórka jest cienka i zdrowa. Dla uzyskania maksymalnych efektów leczniczych warto przyjmować kurkumę w różnej postaci - świeżą, sproszkowaną, czy w formie pasty.
- Ekstrakt z kurkuminy stosowany jest w wielu kosmetykach z powodu właściwości łagodzących i pielęgnacyjnych, cennych dla skóry i paznokci.
- Jak wszystkie przyprawy tak i kurkuma może powodować skutki uboczne. Przedawkowanie grozi podrażnieniem żołądka i problemami trawiennymi, zwłaszcza u osób podatnych na tego typu dolegliwości.
Czy korzeń kurkumy się obiera?
Świeży korzeń kurkumy, podobnie jak korzeń imbiru, jest pokryty cienką skórką. Pojawia się więc pytanie – czy należy go obierać? W praktyce decyzja ta zależy od sposobu przygotowania i preferencji kucharza. Jeśli kłącza kurkumy są młode i świeże, skórkę można zostawić, gdyż zawiera ona cenne składniki aktywne. Natomiast w przypadku starszych korzeni, zaleca się ich delikatne obranie nożem lub łyżeczką. Warto przy tym pamiętać, że kurkuma to przyprawa o silnych właściwościach barwiących, dlatego należy unikać jej kontaktu ze szklanymi i plastikowymi powierzchniami.
Kurkuma – właściwości lecznicze kurkuminy
Kurkumina to główny aktywny związek chemiczny obecny w kurkumie, który odpowiada za zdrowotne właściwości tej przyprawy. Badania potwierdzają, że wykazuje działanie ochronne na wątrobę, wspomaga jej regenerację oraz produkcję żółci. Dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym zmniejsza ryzyko powstawania schorzeń przewlekłych, w tym chorobę Alzheimera. Wspomaga metabolizm, oczyszcza organizm z toksyn i przyczynia się do utraty wagi, co czyni ją cennym składnikiem diet odchudzających. Ponadto stosowanie kurkumy nie ogranicza się tylko do wewnętrznego przyjmowania. Znajduje ona również zastosowanie w pielęgnacji skóry i paznokci, dzięki czemu jest jednym z najważniejszych składników kosmetyków.
Jak spożywać kurkumę? Lepiej świeżą czy sproszkowaną?
Aby maksymalnie wykorzystać prozdrowotne właściwości kurkumy, warto spożywać ją w wielu możliwych kombinacjach. Kurkumina najlepiej wchłania się w obecności tłuszczu oraz piperyny, czyli ekstraktu z pieprzu czarnego. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest połączenie jej z olejem kokosowym lub oliwą z oliwek. W kuchni indyjskiej często stosuje się pastę z kurkumy, którą można przygotować, podgrzewając sproszkowany korzeń z olejem kokosowym i dodatkiem pieprzu. Warto również spróbować napoju na bazie kurkumy. Kurkuma do picia wygląda jak złote mleko, które nie tylko rozgrzewa, ale także wspiera układ odpornościowy.
Na jakie choroby pomaga kurkuma? Właściwości lecznicze i wpływ spożywania tej przyprawy na zdrowie
Stosowanie kurkumy w kuchni
Ta żółta przyprawa o szerokim spektrum działania, zdecydowanie powinna stać się składnikiem jednego z dań, które codziennie spożywamy. Jej specyficzny smak może się znudzić dlatego warto wiedzieć, w jaki sposób zastosować kurkumę, by przez długi czas cieszyć się jej właściwościami. Jednym ze sposobów stosowanych przez wielbicieli tego korzenia jest dodawanie jego soku do różnego rodzaju napojów. Wystarczy wycisnąć kurkumę w wyciskarce, by uzyskać cenny sok pełen witamin i minerałów.
Oprócz świeżej kurkumy, do dań możemy dodawać ją również w formie sproszkowanej. Aby uzyskać proszek z kurkumy, najpierw dokładnie umyj świeży korzeń pod bieżącą wodą, usuwając zabrudzenia. Jeśli skórka jest cienka i świeża, można ją zostawić, natomiast starsze kłącza warto obrać. Następnie pokrój korzeń na cienkie plasterki, dzięki czemu przyspieszysz proces suszenia. Plasterki można suszyć na słońcu przez kilka dni lub w suszarce do żywności w temperaturze około 45–50°C przez 6–8 godzin. Alternatywnie można użyć piekarnika, ustawiając temperaturę na 50–60°C i pozostawiając uchylone drzwiczki, aby wilgoć mogła odparować. Kurkuma jest gotowa do mielenia, gdy stanie się twarda i łamliwa. Wysuszone kawałki należy zmielić w młynku do kawy, blenderze lub moździerzu. Aby uzyskać drobniejszy proszek, warto przesiać zmieloną kurkumę przez sitko i ponownie rozdrobnić większe kawałki. Gotowy proszek najlepiej przechowywać w szczelnym słoiku, w suchym i ciemnym miejscu, aby zachował aromat i właściwości. Sproszkowanym korzeniem kurkumy można przyprawiać zupy, sosy i marynaty.
Warto pamiętać, że kurkuma to ważny składnik mieszanki curry, nadający jej charakterystyczny korzenny smak i żółty kolor. Jeśli więc bardziej odpowiada Ci smak curry niż kurkumy, warto sięgnąć po gotową mieszankę przypraw by uzyskać łagodniejszy i bardziej zbalansowany aromat kurkumy i jej prozdrowotne właściwości. Ulubioną przyprawę można również dodać do orzeźwiającego napoju. Łyżeczka kurkumy dodana do herbaty lub koktajlu wspomaga zdrowie wątroby i układu trawiennego, a w połączeniu z odrobiną pieprzu i oleju kokosowego lub mleka roślinnego, zwiększa przyswajalność cennych składników aktywnych.
Suplementacja kurkumy – czy warto?
Nie zawsze możliwe jest spożywanie dużych ilości kurkumy w codziennej diecie, dlatego wiele osób sięga po suplementy. Kurkumę możesz kupić także w postaci kapsułek, które zawierają skoncentrowany ekstrakt kurkuminy. Regularne przyjmowanie tego rodzaju preparatów przynosi korzyści zdrowotne, jednak należy stosować je ostrożnie, ponieważ kurkuma może spowodować interakcje z lekami. Przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli występują schorzenia wątroby, kamieniami żółciowymi lub inne problemy zdrowotne.
Czy kurkuma może powodować skutki uboczne?
Mimo że kurkuma wykazuje działanie przeciwzapalne i liczne właściwości lecznicze, jej nadmierne spożycie może powodować skutki uboczne. Przedawkowanie przyczynia się do podrażnienia żołądka, wzdęć oraz problemów trawiennych, zwłaszcza u osób podatnych na tego typu dolegliwości. Ponadto silne właściwości barwiące kurkumy mogą być uciążliwe podczas jej przygotowywania – należy uważać, aby nie zabrudzić ubrań czy blatów kuchennych.
Produkty z kurkumą
Podsumowanie
Kurkuma to nie tylko ceniona przyprawa o intensywnym kolorze i aromacie, ale również naturalny środek wspierający zdrowie. Dzięki zawartości kurkuminy chroni komórki organizmu, zmniejsza ryzyko chorób przewlekłych i wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego oraz sercowo-naczyniowego. Włączenie jej do diety, zarówno w postaci świeżej, jak i sproszkowanej, gwarantuje korzyści zdrowotne. Warto poznać różne sposoby jej stosowania i cieszyć się jej prozdrowotnymi właściwościami na co dzień.
Bibliografia
- Jagoda Kępińska-Pacelik, Wioletta Biel. "Ostryż barwierski (Curcuma longa L.) – źródło kurkuminy, wykorzystanie w przemyśle spożywczym i medycynie." Przemysł Spożywczy, 2021, 1(5):27-30.
- S. Przybylska. "Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy." Problemy Higieny i Epidemiologii, 2015, 96(2):414-420.
- K. Terlikowska, A. Witkowska, M. Zujko. "Kurkumina – właściwości i zastosowanie." Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 2014, 68:268-279.
- J.M. Wierońska. "Kurkuma – roślinne panaceum." Wszechświat, 2017, t. 118, nr 4–6.
- G. Goncerz, K. Moćko, A. Bagińska, E. Studzińska-Sroka. "Leki pochodzenia roślinnego w leczeniu bólu w świetle danych naukowych." Medycyna Praktyczna, 2018, 9:94–107.
- K. Kryst, M. Rotsztejn. "Kurkumina – potencjalne zastosowanie w dermokosmetykach." Aesthetic Cosmetology and Medicine, 2023, 5:1-7.