Niskie ciśnienie tętnicze to stan, który u części osób nie powoduje żadnych dolegliwości, u innych natomiast wywołuje zawroty głowy, uczucie osłabienia tudzież nieznośny ból głowy. Choć na ogół uznawane jest za mniej groźne niż nadciśnienie, w pewnych przypadkach może prowadzić do niepokojących skutków zdrowotnych.
Nie zawsze łatwo rozpoznać, czy ciśnienie poniżej prawidłowych wartości to tylko indywidualna cecha organizmu, czy już problem, który potrzebuje leczenia. Przyczyn może być wiele – od naturalnych predyspozycji, przez działanie jakiegoś leku, aż po sygnał rozwijającej się niewydolności.
W poniższym artykule przyglądamy się, kiedy niskie ciśnienie staje się zagrożeniem, jakie symptomy powinny zwrócić Twoją uwagę i co zrobić, gdy ciśnienie spada za mocno.
Kluczowe punkty
- Do spadku ciśnienia prowadzą m.in. odwodnienie, krwawienie, niedoczynność tarczycy, zaburzenia hormonalne, choroby serca, niedobory składników odżywczych, stosowanie leków moczopędnych, antydepresyjnych lub nasercowych, a także długotrwałe unieruchomienie i szybka zmiana pozycji z leżącej na stojącą.
- Charakterystyczne symptomy to kręcenie się w głowie, mroczki przed oczami, senność, zimne dłonie, pogorszenie koncentracji, uczucie osłabienia, szum w uszach oraz omdlenia, szczególnie po gwałtownym wstaniu bądź w upalne dni.
- Jeśli ciśnienie stale utrzymuje się poniżej normy i towarzyszy mu pogorszenie samopoczucia, zaburzenia równowagi tudzież omdlenia, konieczna jest konsultacja lekarska. Leczyć trzeba także zaniżone ciśnienie spowodowane chorobą mięśnia sercowego, zaburzeniami endokrynologicznymi lub skutkami ubocznymi leków.
- W przypadku raptownego pogorszenia samopoczucia pomogą: wypicie szklanki wody, leżenie z uniesionymi nogami, kilka głębokich oddechów, lekko słony posiłek, mocna herbata bądź kawa. Warto też unikać długiego stania, zadbać o sen i jeść regularnie.
Przyczyny i objawy niskiego ciśnienia tętniczego
Za zbyt niskie ciśnienie tętnicze uznaje się wartość skurczową poniżej 90 mmHg. Taki wynik nie zawsze stanowi problem, ale w wielu przypadkach jest efektem zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Do najczęstszych przyczyn należy utrata dużej ilości płynów, działania niepożądane niektórych leków oraz nadmierna reakcja układu nerwowego na stres bądź gwałtowne zmiany pozycji ciała.
Niedociśnienie rozwija się też jako powikłanie chorób przewlekłych, takich jak zaburzenia hormonalne, infekcje, zła praca nadnerczy czy zaawansowana niewydolność serca. Zdarza się, że powód stanowi spożycie alkoholu tudzież obecność niewielkiej ilości sodu w diecie.
Ciśnienie skurczowe w granicach 102, 104, 105 lub 108 mmHg u części osób bywa prawidłowe. Jeśli jednak spada do poziomu 100/68, 90/60 lub – co gorsza – poniżej 60 mmHg, nie jest to już stan bezpieczny. Gdy ciśnienie maleje do wartości 50 / 60 lub 102 / 68, człowiek jest na ogół osłabiony, ma zawroty głowy, nudności, a czasem nawet dochodzi do utraty przytomności. W takich sytuacjach możesz odczuwać również zimne dłonie i stopy, nadmierną senność, mroczki przed oczami bądź dezorientację. Kiedy wstajesz za szybko z pozycji siedzącej albo leżącej, robi Ci się wówczas ciemno przed oczami. Jeżeli dodatkowo dostrzegasz kołatanie serca lub trudności z koncentracją, to sygnał, że ciało nie radzi sobie z ciśnieniem. Warto wtedy ustalić, co się dzieje i co mogło do tego stanu doprowadzić. Przy powyższych symptomach wizyta u lekarza pierwszego kontaktu jest bardzo wskazana w celu rozpoczęcia diagnostyki.
Czy niedociśnienie może zagrażać życiu lub oznaczać groźną chorobę serca, czyli o czym świadczy ta nieprawidłowość organizmu?
Niedociśnienie nie zawsze stanowi zagrożenie, ale w niektórych sytuacjach generuje poważne konsekwencje zdrowotne. Gdy ciśnienie stale utrzymuje się na poziomie 70 / 50 tudzież 65 / 50, przestaje być tylko indywidualną cechą organizmu. Taki wynik może bowiem świadczyć o rozwijającej się niewydolności krążenia lub chorobie sercowej, która nie daje jeszcze innych objawów.
Jeśli mimo wartości w przedziale 100 / 68 bądź 110 / 75 czujesz się słabo, tracisz przytomność albo masz problemy z koncentracją, konieczna jest diagnostyka. Zdarza się, że najniższy pomiar ciśnienia pojawia się przed zawałem czy też udarem – szczególnie u osób starszych, odwodnionych, a także pacjentów po lekach moczopędnych.
Niedociśnienie bywa też reakcją organizmu na deficyt elektrolitów, nagłą utratę krwi, zaburzenia rytmu serca. W takich sytuacjach nie wystarczy dostać tabletki na objawy – trzeba znaleźć przyczynę. Mówi się, że "lepsze niskie niż wysokie", ale nie zawsze to dobre podejście. Z pozoru niewielkie odchylenia mogą z czasem stać się realnym zagrożeniem dla życia.
Kiedy spadek ciśnienia krwi wymaga leczenia?
Kuracji potrzebuje każda sytuacja, w której spadek ciśnienia grozi niedotlenieniem narządów lub utratą przytomności. Jeśli nie jesteś w stanie normalnie funkcjonować, często masz uczucie wirowania w głowie, trudności z oddychaniem tudzież dochodzi do omdleń – konieczna jest bezzwłoczna interwencja lekarska.
Reaguj również wtedy, gdy ciśnienie gwałtownie się obniża bez wyraźnej przyczyny, a objawy nasilają się mimo odpoczynku i prawidłowego nawodnienia. Taki stan może grozić poważnymi zaburzeniami krążenia bądź wskazywać na rozwijającą się chorobę serca, nadnerczy czy układu nerwowego.
Leczenie dobiera się indywidualnie – zależy ono od źródła problemu, a nie tylko od samych wartości na ciśnieniomierzu. Diagnostyka częstokroć jest długotrwała właśnie po to, aby dobrać najlepszą dla danego pacjenta metodę terapii.
Domowe sposoby na nagłe obniżenie ciśnienia, czyli co robić w chwili złego samopoczucia
Nagłe obniżenie ciśnienia do wartości 100 / 68, 75 / 50 czy 70 / 50 powoduje osłabienie, zimne poty, zaburzenia widzenia i brak równowagi. W takiej sytuacji usiądź lub połóż się z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca. Pozwoli to przywrócić prawidłowy przepływ krwi do mózgu. Jeśli jesteś w miejscu publicznym, oprzyj się o ścianę tudzież ławkę, zanim stracisz kontrolę nad ciałem.
Zadbaj o nawodnienie – wypij powoli szklankę wody. Jeżeli od rana zjadłeś zbyt mało, sięgnij po małą, słoną przekąskę bądź kostkę gorzkiej czekolady. Niskie stężenie sodu, a także gwałtowny spadek poziomu glukozy to częste przyczyny takiego stanu.
Kiedy ciśnienie nie wraca do normy lub waha się w granicach 65 / 50 mimo odpoczynku i płynów – nie zwlekaj. Wzywaj pomoc, szczególnie gdy masz zawroty głowy, trudności z mówieniem bądź czujesz ucisk w klatce piersiowej. U niektórych osób taki stan może doprowadzić do zasłabnięcia, a w skrajnych przypadkach – niedokrwienia narządów, udaru, a nawet zawału.
Unikaj alkoholu, ponieważ rozszerza naczynia krwionośne, co dodatkowo pogłębia spadek ciśnienia. Podczas uczucia słabości skup się na regularnym, głębokim oddychaniu i pozostań w przewiewnym miejscu. Jeżeli widzisz, że sytuacja się powtarza, zapisuj wartości pomiarów po przebudzeniu, a także po wysiłku i przekaż je lekarzowi.
Preparaty na prawidłowe ciśnienie
Podsumowanie
Niedociśnienie tętnicze nie zawsze jest powodem do obaw, czy paniki, jednak jego częste występowanie tudzież nagły spadek wartości powinny skłonić Cię do obserwacji swojego organizmu. Jeżeli zauważasz, że ciśnienie stale utrzymuje się na poziomie utrudniającym codzienne funkcjonowanie, a dodatkowo towarzyszy temu pogorszenie koncentracji, zmęczenie lub utrata energii – nie bagatelizuj sytuacji. Tego typu sygnały niejednokrotnie informują o zakłóceniach krążenia, zaburzeniach rytmu mięśnia sercowego bądź innych poważnych dysfunkcjach.
Zbyt niskie wartości mogą też oznaczać, że Twój organizm nie radzi sobie z wysiłkiem fizycznym tudzież, potrzebuje zmiany dotychczasowego leczenia. Niekiedy wystarczy zadbać o nawodnienie, odpoczynek, modyfikację diety i ograniczenie spożycia alkoholu, jednak przewlekłe niedociśnienie trzeba skontrolować pod okiem specjalisty. Jeśli podejrzewasz, że objawy nasilają się mimo doraźnych działań, udaj się na wizytę do lekarza pierwszego kontaktu. Właściwa diagnoza pozwala określić przyczynę i wdrożyć odpowiednie postępowanie, zanim dojdzie do powikłań.
Nie ignoruj sygnałów, które wysyła ciało. Spadek ciśnienia sam w sobie nie musi zagrażać zdrowiu, ale zdarza się, że stanowi realne ryzyko. Twoje bezpieczeństwo zależy od tego, jak szybko zareagujesz.
Bibliografia
- Opracowanie zbiorowe, Interna Szczeklika 2024, Medycyna Praktyczna, 2024.
- Andrzej Januszewicz, Nadciśnienie tętnicze: zarys patogenezy, diagnostyki i leczenia, Medycyna Praktyczna, 2002.
- Andrzej Januszewicz, Włodzimierz Januszewicz, Witold Rużyłło, Inhibitory konwertazy angiotensyny w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, Medycyna Praktyczna, 2005.
- Mariusz Gąsior, Piotr P. Polonski, Zawał mięśnia sercowego w Polsce – gdzie byliśmy, gdzie jesteśmy, dokąd zmierzamy, Polska Akademia Nauk, 2021.