Kto z nas nie marzy o pięknych i zadbanych stopach, dłoniach zwłaszcza w okresie letnim? Oprócz zabiegów upiększających, takich jak choćby manicure, pedicure, warto zwrócić uwagę na stan zdrowia skóry oraz paznokci. Wśród często diagnozowanych chorób obserwuje się grzybicę paznokci, która mimo większej świadomości społecznej, wciąż dotyka dużą grupę pacjentów. Nieleczona może rozprzestrzeniać się na zdrowe tkanki, a także stanowić źródło zakażenia dla innych osób. Innym dość powszechnym problemem medycznym, który dodatkowo może powodować dyskomfort natury estetycznej, są brodawki. W poniższym wpisie przeczytacie jak można zarazić się grzybicą paznokci stóp i rąk, brodawkami i tym samym dowiecie Cię na co zwrócić szczególną uwagę by tego uniknąć. Przedstawimy także aktualnie zalecane metody leczenia obu schorzeń.
Kluczowe punkty
- Grzybica paznokci i kurzajki to jedne z najczęstszych problemów dermatologicznych stóp i dłoni, które mogą szybko się rozprzestrzeniać. Wczesne rozpoznanie objawów pozwala ograniczyć rozwój infekcji i skrócić czas leczenia.
- Do głównych przyczyn należą wilgoć, mikrourazy skóry, korzystanie z basenów oraz osłabiona odporność. Świadoma profilaktyka, obejmująca higienę i odpowiednie obuwie, znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia.
- Skuteczne leczenie opiera się na preparatach miejscowych, a w cięższych przypadkach – na terapii doustnej pod kontrolą lekarza. Regularność stosowania produktów oraz przestrzeganie zaleceń zwiększają szanse na pełne wyleczenie.
- Zdrowe nawyki pielęgnacyjne pomagają nie tylko w leczeniu, ale także w zapobieganiu nawrotom infekcji. Systematyczna obserwacja paznokci i skóry umożliwia szybkie reagowanie na pierwsze niepokojące zmiany.
Przyczyny grzybicy paznokci oraz kurzajek
Zdrowie stóp i dłoni w dużej mierze zależy od codziennych nawyków higienicznych, stylu życia oraz ekspozycji na czynniki sprzyjające zakażeniom. Grzybica paznokci oraz kurzajki to jedne z najczęstszych problemów dermatologicznych, które – choć z pozoru błahe – mogą prowadzić do przewlekłych, trudnych do leczenia dolegliwości, jeśli nie zostaną odpowiednio wcześnie rozpoznane i leczone.
Najczęstsze przyczyny grzybicy paznokci
Grzybica paznokci (onychomikoza) jest wywoływana głównie przez dermatofity, rzadziej przez drożdżaki i pleśnie. Do najważniejszych czynników sprzyjających jej rozwojowi należą:
- długotrwałe noszenie ciasnego, nieprzewiewnego obuwia,
- nadmierna potliwość stóp i dłoni,
- mikrourazy paznokci (np. po pedicure, manicure, urazach mechanicznych),
- korzystanie z basenów, saun, siłowni i publicznych pryszniców bez odpowiedniego zabezpieczenia stóp,
- osłabiona odporność, cukrzyca, choroby naczyniowe oraz zaburzenia krążenia obwodowego,
- długotrwała antybiotykoterapia lub stosowanie leków immunosupresyjnych.
Najczęstsze przyczyny kurzajek (brodawek wirusowych)
Kurzajki są wywoływane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), który wnika do organizmu przez drobne uszkodzenia skóry. Do czynników zwiększających ryzyko zakażenia należą:
- bezpośredni kontakt z osobą zakażoną lub zainfekowaną powierzchnią,
- korzystanie z tych samych ręczników, obuwia, narzędzi kosmetycznych,
- częste przebywanie w wilgotnym środowisku (baseny, szatnie, prysznice),
- obniżona odporność organizmu,
- uszkodzenia naskórka, otarcia, pęknięcia skóry.
Grzybica paznokci – czym jest i jakie są jej rodzaje?
Grzybica paznokci (onychomikoza) należy do chorób zakaźnych, o charakterze przewlekłym i nawrotowym. Z tego też powodu często jej leczenie jest trudne i długotrwałe. Grzybicę paznokci wywołują najczęściej (około 80 %) dermatofity z rodzaju Trichophyton oraz grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida. Z uwagi na miejsce rozwoju grzybicy wyróżnia się:
- dystalną i boczną podpaznokciową onychomikozę – DSLO (Distal and Lateral Subungual Onychomycosis);
- proksymalną onychomikozę podpaznokciową – PSO (Proximal Subungual Onychomycosis);
- powierzchowną białą onychomikozę – SWO (Superficial White Onychomycosis);
- wewnątrzpaznokciową onychomikozę – EO (Endonyx Onychomycosis);
- całkowitą dystroficzną onychomikozę – TDO (Total Distrophic Onychomycosis).
Jak rozpoznać grzybicę paznokci?
Najskuteczniejszym sposobem na właściwą diagnostykę grzybicy paznokci, która pozwoli na jednoczesne odróżnienie jej od schorzeń o podobnych objawach, jest analiza laboratoryjna wycinków paznokcia oraz tkanki podpaznokciowej. Wśród charakterystycznych objawów mogących wskazywać na grzybicę paznokci wymienia się:
- zmiana koloru płytki paznokcia na żółty, brązowy, biały, czarny (zwłaszcza w zaawansowanych stadiach);
- nieprzyjemny zapach;
- zgrubienie, chropowatość, pofałdowanie płytki paznokciowej;
- łamliwość i odkształcenie paznokcia;
- oddzielenie płytki paznokcia od łożyska;
- zaczerwienienie i ból w okolicy wałów okołopaznokciowych.
Warto podkreślić, że w przypadku grzybicy stóp zakażenie początkowo rozwija się na pierwszym lub piątym paznokciu.
Grzybica paznokci – metody leczenia
Jak już wspomniano wcześniej leczenie grzybicy paznokci stóp i dłoni nie należy do najprostszych. W przypadku rozwoju zakażenia u stóp proces leczenia utrudnia powolny wzrost oraz grubość płytki paznokciowej. Stąd też bardzo ważny jest dobór odpowiednich leków, które przenikają przez strukturę paznokcia, w miejsce gdzie bytują patogeny odpowiedzialne za zakażenie. W aptekach są dostępne różne preparaty przeznaczone do leczenia grzybicy paznokci, o różnej postaci. W celu dobrania odpowiedniego środka warto skonsultować się z farmaceutą. Preparaty dostępne bez recepty to środki o działaniu miejscowym, które mogą stanowić pierwszą odpowiedź na zakażenie. Najczęściej mają postać lakierów, sztyftów, które z powodzeniem wnikają w głąb płytki paznokciowej. W składzie zawierają najczęściej substancje o działaniu przeciwgrzybiczym, takie jak cyklopiroks – dodatkowo wykazujący działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne oraz amorolfinę. Warto również zwrócić uwagę, że do lakierów przeciwgrzybiczych często są dołączane pilniki jednorazowe. Ich przydatność i użycie przed pierwszym zastosowaniem środka przeciwgrzybiczego jest bardzo ważne dla skutecznego procesu leczenia. Użycie pilników ma na celu usunięcie części zakażonej płytki. W leczeniu grzybicy paznokci dużą skuteczność wykazują również lakiery oraz sztyfty, zwierające w swoim składzie substancje wnikające w głąb płytki całego paznokcia (nie wymagają piłowania paznokcia przed aplikacją preparatu) i obniżające pH, takie jak mleczan etylu, kwas mlekowy, kwas cytrynowy . Jest to bardzo istotne, ponieważ prowadzi to do wytworzenia niekorzystnego środowiska dla grzybów i ich eliminację. Dodatkowo preparaty te często zawierają substancje rozjaśniające (resacetofenon) oraz nawilżające płytkę paznokciową (gliceryna), co zdecydowanie poprawia wygląd i kondycję paznokci w trakcie leczenia (na przykład w preparacie Nailner)
W przypadku, gdy leki dostępne bez recepty okażą się nieskuteczne należy udać się do lekarza specjalisty, który zaleci leki o działaniu miejscowym i/lub ogólnoustrojowym wydawane na receptę.
Jak zapobiegać grzybicy paznokci?
Profilaktyka grzybicy paznokci opiera się na przestrzeganiu podstawowych zasad higieny. Należy w szczególności pamiętać o:
- regularnym myciu i osuszaniu stóp i dłoni, zwłaszcza przestrzeni między palcami;
- tym by w przypadku zwiększonej potliwości stóp, dłoni warto zastosować preparaty dostępne w aptekach, które hamują nadpotliwość – zwiększona wilgotność sprzyja rozwojowi zakażeń;
- regularnym obcinaniu paznokci;
- tym by w przypadku zakupu butów nie należy przymierzać nowych rzeczy na stopę bez stopki, skarpety itp.;
- posiadaniu na basenie, w saunie, siłowni swoich klapek;
- noszeniu prawidłowo dopasowanego obuwia oraz skarpet wykonanych z naturalnych materiałów, które zapewnią odpowiednią wentylację.
Kurzajki – rodzaje, objawy. Jak rozpoznać kurzajki?
Kurzajki to inaczej brodawki wirusowe, które wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego HPV (Human Papilloma Virus). Stanowią one dość powszechny problem medyczny i estetyczny. Do zakażenia dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą zakażoną lub z materiałem biologicznym, który pochodzi od osoby zakażonej. Brodawki stóp należą do najczęściej spotykanych kurzajek. Do infekcji dochodzi w wyniku wniknięcia wirusa do skóry przez uszkodzenia naskórka i w dalszej konsekwencji namnożeniu w komórkach nabłonka. W większości przypadków brodawki zanikają samoistnie do dwóch lat.
Zazwyczaj brodawki wyglądają podobnie. Można je rozpoznać po owalnym kształcie, chropowatej powierzchni, cielistym, żółtawym czy też brązowym zabarwieniu. Rozróżnia się wiele rodzajów kurzajek, co jest także uwarunkowane rodzajem wirusa HPV, który wywołuje zmiany. Wśród brodawek skórnych wyróżnia się:
- brodawki zwykłe;
- brodawki podeszwowe;
- brodawki mozaikowe;
- brodawki płaskie.
Kurzajki – metody leczenia
W aptece jest wiele dostępnych środków przeznaczonych do leczenia miejscowego brodawek, występujących na stopach i dłoniach. Ich działanie opiera się głównie na zmiękczeniu zrogowaciałej warstwy naskórka i złuszczeniu. Preparaty te zawierają w swoim składzie między innymi kwas salicylowy, kwas monochlorooctowy. Innym sposobem leczenia kurzajek o dużej skuteczności jest wymrażanie kurzajek, metodą tzw. krioterapii. Preparaty do tego przeznaczone można nabyć w aptece bez recepty. Wiele z nich jest zaopatrzone w specjalne kriokońcówki, które pozwalają na precyzyjną aplikację zimna na kurzajkę. Jest to bardzo istotne, ponieważ dzięki temu nie dochodzi do uszkodzenia skóry wokół brodawki. Efekty są widoczne zazwyczaj już po jednej aplikacji (na przykład preparat Wortie/Wortie advanced), brodawka znika po 10-14 dniach. W przypadku braku skuteczność metod domowych, należy skonsultować się z lekarzem.
Jak zapobiegać kurzajkom?
Profilaktyka zakażenia wirusem HPV, podobnie jak w przypadku omawianej grzybicy opiera się na przestrzeganiu podstawowych zasad higieny osobistej, zwłaszcza w miejscach publicznych takich jak basen, sauna czy też siłownia. Należy pamiętać zwłaszcza o częstym myciu i dezynfekcji rąk, zabezpieczaniu ran plastrami, noszeniu klapek na basenie oraz o tym by nie przymierzać obuwia na gołą stopę.
Preparaty bez recepty na kurzajki i grzybicę paznokci
Podsumowanie
Grzybica paznokci oraz kurzajki u stóp, rąk to dość powszechny problem medyczny, który dodatkowo może powodować duży dyskomfort natury estetycznej. Pomimo to istnieje wiele rozwiązań i skutecznych metod leczenia, które pozwalają na pełny powrót do zdrowia. W aptekach są dostępne preparaty do stosowania miejscowego o dużej skuteczności. Wśród nich wymienia się lakiery, sztyfty na grzybicę paznokci, które wnikają w głąb struktury płytki paznokciowej oraz preparaty do wymrażania kurzajek. Przed zastosowaniem należy skonsultować się z farmaceutą, który w oparciu o wywiad oceni zmiany i pomoże dobrać odpowiedni środek.
Bibliografia
- Bittig Fritz, Atlas obrazowy podologii i podiatrii, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, 2024.
- Narbutt Joanna, Zakażenia grzybicze w praktyce lekarza rodzinnego, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, 2021.
- Nowicka Sara, Podstawy Podologii Tom I, Wydawnictwo Iterum, 2024.