Kwas foliowy, zwany również witaminą B9, jest związkiem organicznym należącym do grupy folianów. Organizm człowieka nie potrafi go samodzielnie syntezować – musi być więc dostarczany wraz z pokarmem. Tak jak każda z witamin czy każdy z mikroelementów jest istotny dla prawidłowego działania organizmu, przebiegu jego procesów metabolicznych oraz utrzymania homeostazy. Za co między innymi odpowiada kwas foliowy?

wraz z odpowiednimi mikroelementami zapewnia właściwe funkcjonowanie układu nerwowego, krwiotwórczego oraz sercowo-naczyniowego,
bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, będących składnikiem DNA oraz RNA,
uczestniczy w regulacji wzrostu i rozwoju krwinek czerwonych (erytrocytów),
wraz z witaminą B12 pełni podstawową funkcję przy wzroście, rozwoju i rozmnażaniu komórek.

Kwas foliowy a ciąża

Szczególną uwagę na poziom kwasu foliowego w organizmie powinny zwrócić uwagę kobiety w ciąży bądź planujące ciążę. Ma on bowiem kluczowe znaczenia dla rozwoju układu nerwowego płodu. Jego niedobór prowadzić może do powstania wrodzonych wad ośrodkowego układu nerwowego, zmniejszenia masy płodu bądź przedwczesnego porodu. Dlatego odpowiednia suplementacja kwasu foliowego oraz bogata w tę witaminę dieta powinna rozpocząć się jeszcze w etapie planowania ciąży.

Źródła kwasu foliowego

Co jest dobrym źródłem folianów, w tym witaminy B9? Zdecydowanie do tej grupy powinniśmy zaliczyć wszystkie zielone warzywa – sałatę, jarmuż, brukselkę, kapustę, pietruszkę czy szpinak. Bogate w kwas foliowy są również rośliny strączkowe (soja, fasola, groch) czy rozmaite orzechy. Znajdziemy go również w jajach, serach czy wątróbce. Dzienne zapotrzebowania na kwas foliowy wynosi około 400 µg. Jest on jednak wrażliwy na działanie wysokiej temperatury, tracąc wówczas swoje właściwości. Przyjmuje się zatem, że foliany dostarczane wraz z pożywieniem przyswajają się w jedynie 50%–70%. Przy ostrych niedoborach dobrym wyjściem jest więc suplementacji witaminy B9 lekami, osiągających przyswajalność aż do 98%.

Kto może cierpieć na niedobór kwasu foliowego? W grupie ryzyka znajdują się między innymi osoby palące papierosy, nadużywające alkoholu, kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną oraz osoby cierpiące na choroby układu pokarmowego i przyjmujące silne leki. Niedobory witaminy B9 mogą się pojawić również u niemowląt i dzieci w okresie dojrzewania, a także u osób w podeszłym wieku.

Pomimo korzyści wynikających z suplementacji witaminy B9 powinniśmy kontrolować jego poziom we krwi. Nadmiar kwasu foliowego prowadzi bowiem do zmniejszenia ilości witaminy B12, równie ważnej dla naszego organizmu oraz płodu. Skutkami mogą być między innymi rozwój anemii, wzrost ryzyka powstawania blaszek miażdżycowych czy depresji.