Natrii citras
Substancja czynna
Cytrynian sodu (Natrii citras)
Rok wprowadzenia do lecznictwa
1914 r.
Grupa farmakologiczna
Sole kwasu cytrynowego o działaniu alkalizującym oraz buforującym.
Mechanizm działania
Działanie alkalizujące oraz regulujące równowagę kwasowo zasadową.
Dostępne formy leku
Roztwory doustne, proszki do sporządzania roztworu, preparaty złożone stosowane w zakażeniach dróg moczowych oraz płyny stosowane w diagnostyce laboratoryjnej.
Narządy i układy, na które działa
Układ moczowy, przewód pokarmowy oraz gospodarka kwasowo-zasadowa organizmu.
Dyscypliny medyczne stosujące daną substancję
Medycyna rodzinna, nefrologia, urologia, diagnostyka laboratoryjna, hematologia.
Wzór chemiczny
Na3C6H5O7
Kiedy warto sięgnąć po cytrynian sodu?
Preparaty zawierające cytrynian sodu stosuje się głównie w celu zmniejszenia kwasowości moczu, co może łagodzić pieczenie i dyskomfort w infekcjach dróg moczowych. Substancja ta pomaga także ograniczać powstawanie niektórych typów kamieni nerkowych.
Cytrynian sodu wykorzystuje się również jako składnik niektórych preparatów przeczyszczających. W medycynie specjalistycznej zapobiega krzepnięciu krwi w aparaturze stosowanej podczas hemodializy lub w terapii ECMO.
Jak prawidłowo stosować cytrynian sodu?
Dawkowanie zależy od rodzaju preparatu i wskazania terapeutycznego. W przypadku proszków lub granulatów przeznaczonych do rozpuszczania w wodzie zaleca się przyjmowanie ich po posiłku, co zmniejsza ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego. Ważne jest także odpowiednie nawodnienie organizmu, ponieważ zwiększona ilość płynów wspiera działanie preparatu w układzie moczowym.
Kiedy nie należy stosować cytrynianu sodu?
Cytrynian sodu nie powinien być stosowany u osób z ciężką niewydolnością nerek, hipernatremią lub zaburzeniami gospodarki sodowej. Ostrożność zaleca się także u pacjentów z chorobami serca oraz nadciśnieniem tętniczym, ponieważ preparaty zawierające sód mogą wpływać na równowagę elektrolitową organizmu.
Wpływ na działanie innych leków - interakcje
Substancja ta może wpływać na wchłanianie i wydalanie niektórych leków poprzez zmianę pH moczu. Dotyczy to między innymi preparatów zawierających salicylany oraz niektórych antybiotyków. Zmiana odczynu moczu może przyspieszać lub spowalniać ich usuwanie z organizmu, co ma znaczenie w terapii farmakologicznej.
Bezpieczeństwo stosowania cytrynianu sodu
Cytrynian sodu jest uznawany za związek o dobrym profilu bezpieczeństwa. Działania niepożądane występują rzadko i najczęściej obejmują łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności czy uczucie pełności w nadbrzuszu. W przypadku stosowania dużych dawek może dojść do zaburzeń elektrolitowych.
Jak cytrynian sodu wpływa na organizm?
Na poziomie komórkowym cytrynian uczestniczy w procesach metabolicznych związanych z cyklem kwasu cytrynowego, który jest jednym z podstawowych procesów wytwarzania energii w komórkach. W wyniku przemian metabolicznych powstają wodorowęglany, które wpływają na regulację pH płynów ustrojowych. Z klinicznego punktu widzenia oznacza to możliwość wykorzystania tej substancji w terapii zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej oraz w profilaktyce niektórych postaci kamicy nerkowej.
Jak organizm przyswaja i eliminuje cytrynian sodu?
Cytrynian sodu po podaniu doustnym wchłania się głównie w jelicie cienkim. Dzięki dobrej rozpuszczalności w wodzie proces ten przebiega stosunkowo szybko. Po wchłonięciu związek trafia do krążenia ogólnego i ulega przemianom metabolicznym w wątrobie.
Jak cytrynian sodu rozprzestrzenia się w organizmie?
Po wchłonięciu cytrynian sodu trafia do krwi i rozprowadza się w płynach ustrojowych, między innymi w osoczu i płynie śródmiąższowym. Może docierać do różnych tkanek, jednak jego główne działanie związane jest ze zmianą składu chemicznego krwi oraz moczu.
Proces przemian cytrynianu sodu w organizmie
W organizmie cytrynian ulega przemianom metabolicznym w cyklu kwasu cytrynowego, który zachodzi w mitochondriach komórek. W trakcie tych reakcji powstają między innymi wodorowęglany, które mają znaczenie w utrzymaniu prawidłowego pH krwi.
Proces usuwania cytrynianu sodu z organizmu
Produkty przemian metabolicznych cytrynianu sodu są wydalane głównie przez nerki wraz z moczem. Niewielka część może być również wykorzystywana w procesach metabolicznych komórek jako element szlaków energetycznych. Dzięki temu substancja nie kumuluje się w organizmie przy prawidłowej czynności nerek.


