Phenylephrini bitartras
Substancja czynna
Phenylephrini bitartras (wodorowinian fenylefryny)
Rok pojawienia się na rynku
1940
Mechanizm działania
Działa jako selektywny agonista receptorów alfa-adrenergicznych, powodując skurcz naczyń krwionośnych błon śluzowych nosa i zatok. Zmniejsza obrzęk błony śluzowej, ułatwia oddychanie i łagodzi objawy przekrwienia w przebiegu przeziębienia i alergii.
Dostępne formy leku
Krople do nosa, aerozole donosowe, tabletki doustne, syropy, saszetki do sporządzenia roztworu do picia.
Narządy i układy, na które działa
Układ oddechowy, błony śluzowe nosa i zatok.
Dyscypliny medyczne stosujące Phenylephrini bitartras
Medycyna ogólna, laryngologia, medycyna ratunkowa.
Wzór chemiczny głównego składnika
C9H13NO2 (fenylefryna)
Kiedy warto sięgnąć po Phenylephrini bitartras?
Preparaty zawierające wodorowinian fenylefryny stosuje się wspomagająco w:
- przekrwieniu błony śluzowej nosa związanym z przeziębieniem, grypą lub alergią,
- obrzęku śluzówki zatok,
- uczuciu zatkanego nosa i trudności w oddychaniu przez nos.
Stosowanie leków z fenylefryną pozwala tymczasowo złagodzić objawy obrzęku błon śluzowych, poprawiając komfort oddychania i ułatwiając odpoczynek w czasie infekcji.
Jak prawidłowo stosować — zalecane dawki i sposoby podania
Preparaty doustne przyjmuje się zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza, zwykle 2–3 razy dziennie w odpowiednich dawkach. Krople i aerozole donosowe stosuje się najczęściej 1–2 dawki do każdego otworu nosowego kilka razy dziennie, nie przekraczając zalecanego czasu stosowania, zwykle do 5–7 dni.
Kiedy nie należy stosować Phenylephrini bitartras?
- nadwrażliwość na fenylefrynę lub inne składniki preparatu,
- ciśnienie tętnicze powyżej normy, choroby serca, niewydolność krążenia,
- jaskra z wąskim kątem przesączania, ciężkie choroby tarczycy.
Ważne środki ostrożności
Nie stosować preparatów donosowych dłużej niż zaleca producent, aby uniknąć efektu „odbicia” i nasilenia przekrwienia. Osoby z chorobami układu krążenia lub nadciśnieniem powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatu.
Wpływ na działanie innych leków — przegląd interakcji
Phenylephrini bitartras może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy oraz układ nerwowy. Ze względu na swoje działanie obkurczające naczynia krwionośne substancja ta może nasilać działanie innych leków o podobnym mechanizmie, co w niektórych przypadkach może prowadzić do nadmiernego wzrostu ciśnienia tętniczego.
Szczególną ostrożność zaleca się podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów monoaminooksydazy (MAO), niektórych leków przeciwdepresyjnych oraz innych sympatykomimetyków. Takie połączenie może nasilać działanie fenylefryny i zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony układu krążenia.
W przypadku osób przyjmujących leki na nadciśnienie tętnicze, choroby serca lub inne preparaty wpływające na układ krążenia wskazana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem produktów zawierających Phenylephrini bitartras.
Wpływ jedzenia
W przypadku preparatów doustnych spożycie posiłku może niekiedy nieznacznie spowolnić wchłanianie substancji czynnej z przewodu pokarmowego, jednak zazwyczaj nie ma to większego znaczenia dla efektu terapeutycznego. Dlatego większość preparatów zawierających Phenylephrini bitartras można przyjmować zgodnie z zaleceniami producenta, niezależnie od pory posiłku.
Bezpieczeństwo stosowania podczas kierowania pojazdami
Preparaty zawierające fenylefrynę w standardowych dawkach zazwyczaj nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn. U niektórych pacjentów mogą jednak wystąpić zawroty głowy lub lekkie uczucie senności. W takiej sytuacji należy powstrzymać się od prowadzenia wszelkiego rodzaju pojazdów do momentu całkowitego ustąpienia objawów.
Bezpieczeństwo stosowania w trakcie ciąży
Stosowanie preparatów z wodorowinianem fenylefryny w okresie ciąży powinno być każdorazowo skonsultowane z lekarzem prowadzącym. Preparat może być stosowany wyłącznie w razie wyraźnej potrzeby i pod obowiązkową kontrolą specjalisty.
Bezpieczeństwo stosowania podczas karmienia piersią
Nie zaleca się stosowania preparatów donosowych lub doustnych zawierających fenylefrynę u kobiet karmiących piersią bez konsultacji z lekarzem.
Możliwe działania niepożądane
- nadciśnienie,
- bóle głowy,
- zawroty głowy,
- przyspieszenie akcji serca,
- reakcje alergiczne,
- podrażnienie błony śluzowej nosa przy stosowaniu donosowym.
Możliwe skutki przedawkowania
Nadmierne dawki mogą powodować gwałtowne podwyższenie ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, bóle głowy, niepokój lub drgawki. W przypadku przedawkowania należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Jak Phenylephrini bitartras wpływa na organizm — szczegółowy opis działania
Fenylefryna działa przede wszystkim miejscowo na błony śluzowe nosa, powodując skurcz naczyń krwionośnych, co zmniejsza obrzęk i ułatwia oddychanie. Jej działanie ogólnoustrojowe jest minimalne przy standardowym stosowaniu, a efekt terapeutyczny osiąga się już po kilkunastu minutach od podania.
Jak organizm przyswaja Phenylephrini bitartras?
Po podaniu doustnym fenylefryna ulega częściowemu wchłanianiu w przewodzie pokarmowym i metabolizmowi w wątrobie, co ogranicza jej biodostępność. Preparaty donosowe działają głównie miejscowo, a do krążenia ogólnego przenika minimalna ilość substancji czynnej.
Jak Phenylephrini bitartras rozprzestrzenia się w organizmie?
Po podaniu doustnym lub donosowym składnik aktywny rozprowadzany jest z krwią do tkanek, jednak najsilniejsze działanie obserwuje się w obrębie błon śluzowych nosa i zatok. Substancje czynne w minimalnym stopniu kumulują się w organizmie, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.
Proces przemian w organizmie
Po wchłonięciu do krwiobiegu Phenylephrini bitartras ulega przemianom metabolicznym głównie w wątrobie oraz w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. W procesie tym uczestniczą enzymy odpowiedzialne za rozkład amin biogennych, w tym przede wszystkim monoaminooksydaza (MAO), która przekształca fenylefrynę w mniej aktywne metabolity.
Przemiany metaboliczne prowadzą do stopniowego zmniejszania stężenia substancji czynnej w organizmie oraz przygotowują ją do dalszego wydalenia. Proces ten stanowi naturalny mechanizm regulujący czas działania fenylefryny i ograniczający ryzyko jej nadmiernego nagromadzenia w organizmie przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami.
Proces usuwania z organizmu
Po zakończeniu procesów metabolicznych metabolity Phenylephrini bitartras są usuwane z organizmu głównie za pośrednictwem nerek. Produkty przemian tej substancji są wydalane wraz z moczem, co stanowi podstawową drogę eliminacji z ustroju.
Tempo usuwania fenylefryny zależy od wielu czynników, takich jak ogólny stan zdrowia pacjenta, funkcjonowanie nerek oraz indywidualne tempo przemian metabolicznych. Przy stosowaniu preparatów zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza substancja czynna nie powinna kumulować się w organizmie, a jej eliminacja przebiega stopniowo w naturalnych procesach fizjologicznych.


